Maślanki: Potencjał polskiej maślanki
Produkcja w podziale na regiony
Produkcja i konsumpcja są silnie powiązane z kulturą spożycia nabiału oraz rozwojem przemysłu przetwórczego. Liderem produkcji jest region Azji i Pacyfiku, który ma szacunkowy udział w rynku na poziomie 42,8%. Kluczowe rynki to Indie, gdzie notuje się ogromną konsumpcję tradycyjnego produktu o nazwie chaas, oraz Chiny. W tym ostatnim przypadku zauważa się znaczny wzrost zainteresowania napojami fermentowanymi w ogóle.
Kolejny rynek to Europa, której udział szacuje się na poziomie 25–30%. Europa dominuje w eksporcie wysokiej jakości maślanki w proszku. Podium zamyka Ameryka Północna z około 15–20% udziałem w rynku. Skupiona jest na zastosowaniach kulinarnych (marynaty, ciasta) i segmencie HoReCa. Głównym producentem jest USA. Na czwartej pozycji plasują się Bliski Wschód i Afryka. Wzrost opisuje się jako dynamiczny. Kraje GCC (np. Arabia Saudyjska) notują wzrost popytu na maślankę jako orzeźwiający napój w gorącym klimacie.
Najwięksi producenci na świecie
Światowy rynek zdominowany jest przez kilka potężnych spółdzielni i koncernów. Największym producentem maślanki do bezpośredniego spożycia na świecie są Indie (Amul GCMMF). Liderem w produkcji maślanki płynnej i składników dla przemysłu spożywczego w USA są m.in. firmy Dairy Farmers of America (DFA) oraz Land O’Lakes. Globalnym liderem w eksporcie maślanki w proszku (ok. 15% udziału w rynku proszków) została Fonterra. W Europie rozwija się rynek produktów markowych (płynnych) i innowacji funkcjonalnych. Do największych firm należą Grupa Lactalis, Sodiaal (Francja), FrieslandCampina (Holandia).
W ujęciu globalnym należy podkreślić, że trendy rozwojowe skupią się na rynkach wschodzących oraz na rozwoju zastosowań technologicznych. Do rynków wschodzących należy zaliczyć region Azji i Pacyfiku. Jest to najszybciej rozwijający się region, przy czym największym popytem na warianty płynne i proszkowe ze względu na rosnącą urbanizację i populację cieszą się Indie i Chiny.
Z kolei rozwój zastosowań przemysłowych będzie skupiał się wokół sektorów piekarniczego i cukierniczego, w których maślanka jest wykorzystywana ze względu na swoje właściwości emulgujące, poprawiające smak i konsystencję.
Rynek maślanki w Polsce
Polska jest znaczącym graczem, szczególnie w Unii Europejskiej, gdzie zajmuje 4. miejsce pod względem wartości eksportu maślanki. Produkcja napojów fermentowanych (w tym maślanki i kefirów) w Polsce pozostaje stabilna. Całkowity skup mleka w Polsce w 2025 r. wyniósł 13,5 mld litrów, co zapewnia ogromną bazę surowcową (maślanka powstaje m.in. przy produkcji masła, której roczny wolumen w Polsce to ok. 250 tys. ton). Polska eksportuje maślankę i produkty pochodne o wartości ponad 140 mln USD rocznie (dane za 2023/2024). Największymi odbiorcami są kraje sąsiednie (Niemcy, Czechy) oraz kraje Beneluksu (jako surowiec przemysłowy).
Rynek maślanki w Polsce silnie wiąże się z produkcją masła, gdyż jest ona produktem ubocznym jego wytwarzania. W 2025 i na początku 2026 r. obserwujemy stabilną pozycję Polski jako jednego z czołowych producentów w UE, przy czym rynek ten wyraźnie dzieli się na segment konsumencki (płynny) oraz przemysłowy (proszek).
Polska jest jednym z największych producentów maślanki w Europie, zajmując 3. miejsce (za Wielką Brytanią i Niemcami) z produkcją na poziomie ok. 93–95 tys. ton rocznie. Maślanka płynna zyskuje na popularności jako zdrowa alternatywa dla innych napojów.
Segment napojów fermentowanych (w tym maślanki) w Polsce odnotował w 2025 r. wzrost eksportu o ok. 14–19% rok do roku, co przekłada się na wysoką dynamikę również na rynku krajowym. W 2026 r. ceny detaliczne są relatywnie stabilne, oscylują w granicach 3,50–5,50 zł za litr, w zależności od marki i dodatków smakowych.
Maślanka w proszku to kluczowy surowiec dla branży piekarniczej, cukierniczej i produkcji odżywek.
Dostawcy
W 2025 r. Polska wyprodukowała ok. 44 tys. ton produktów w proszku (łącznie z maślanką i chudym mlekiem). Wartość eksportu całej kategorii mleka i maślanki w proszku wyniosła ok. 357 mln euro (ok. 1,5 mld zł). Wykorzystywana jest głównie do poprawy tekstury i smaku wypieków oraz w produkcji lodów.
Liderem krajowym jest Mlekpol (SM), ale znaczącymi dostawcami są też Koło (OSM) i Grupa Mlekovita, Łowicz (OSM), Krasnystaw (OSM).
Spółdzielnia Mleczarska Mlekpol w Grajewie to absolutna polska czołówka biznesowa w segmencie maślanki i wielu innych wyrobów nabiałowych. Szacuje się, że spółdzielnia posiada około 40–50% udziału w rynku maślanki płynnej w Polsce. W ofercie spółdzielni znajdują się produkty o pojemności m.in. 0,5 l i 1 l (kartoniki), 0,33 l i 1 l (kartony w kształcie butelek) oraz butelki PET (360 ml oraz 1 l). Maślanki są produkowane w wersji naturalnej oraz smakowej (stracciatella, truskawka, wieloowocowa z owocami leśnymi, pieczone jabłko, brzoskwiniowa). W ofercie znajduje się także maślanka bez laktozy. Kluczowymi markami polskiego czempiona są Mrągowska, Milko, Mlekpol, Rolmlecz oraz Jogo.
Grupa Mlekovita to największa grupa mleczarska w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. Jest to kluczowy producent zarówno wersji płynnych, jak i maślanki w proszku na eksport. W ofercie firmy pod marką Mlekovita/Polska znajdziemy zarówno maślanki w litrowych kartonikach, jak i butelkach PET (1 l i 400 g). Najbardziej popularna jest maślanka naturalna, ale w ofercie mleczarni znalazły się także wersje smakowe takie jak malinowa, jagodowa, truskawkowa oraz co najbardziej intrygujące – o smaku pistacji.
Mleczarnia Koło (OSM) to mleczarnia z polskiej czołówki po względem przetwarzanych wolumenów i tradycji w wytwarzaniu maślanki pod marką swoją oraz marką detalistów. Maślanka wiejska naturalna 1 l oraz maślanka owocowa 1 l dostępne są w charakterystycznym kartonie cenionym za naturalny wygląd i wytrzymałość. Brak procesu wybielania pozwala zachować pierwotny kolor włókien celulozowych, co kojarzy się z produktami ekologicznymi. Posiada lekko szorstką, matową powierzchnię, która dobrze chłonie farby drukarskie, dając rustykalny efekt. W przypadku kartonów do płynnej żywności efekt ten uzyskuje się poprzez nałożenie zewnętrznej warstwy niebielonego papieru na wielowarstwową strukturę opakowania.
Krasnystaw (OSM) posiada silną pozycję w segmencie napojów fermentowanych, w tym maślanek smakowych i tradycyjnych. Są produkowane zarówno w butelkach PET (250 g, 420 g, 1 kg), jak i kubkach z platynkami (300 g). Najbardziej popularnymi są smak naturalny oraz truskawkowy, jagodowy, brzoskwiniowy.
Mleczarnia Łowicz (OSM) jest znana od pokoleń z produkcji wyrobów mleczarskich. To polski producent wykorzystujący polskie mleko. Spółdzielnia posiada nadzwyczaj rozbudowany asortyment smakowy maślanek. Można je dostać w butelkach (500 g), kartonikach (250 ml), kubkach (250 ml) oraz kartonach (1 l). Do najbardziej popularnych smaków należą m.in. naturalna, truskawkowa, pieczone jabłko, malina z żurawiną, cytryna z czarnym bzem, matcha z malinami, pomarańcza z limonką, mango z marakują, słony karmel oraz kawowa. W ofercie spółdzielni jest także maślanka naturalna bez laktozy. Warto zwrócić uwagę na inne, tutejsze ciekawe kompozycje smakowe, których paletę przytaczamy w formie wizualizacji
Innymi podmiotami gospodarczymi, w których asortymencie znajduje się maślanka, są także Jana (ŚSM), Robico (ZUH) i Włoszczowa (OSM).
Podsumowanie
Analizując powyższe, należy podkreślić, że maślanka przestała być produktem ubocznym wyrobu masła. Zauważa się rosnący popyt na nią w Azji i na Bliskim Wschodzie. Konkurencja ze strony zamienników roślinnych oraz poszukiwanie nowych konsumentów wymuszają inwestycje w warianty bez laktozy i wzbogacane (funkcjonalne). Rynek maślanki stoi przed szansą na postrzeganie przez pryzmat potrzeby „nostalgicznego zdrowia” – chodzi o powrót do tradycyjnych produktów, ale w nowoczesnym wydaniu.
Literatura:
- Główny Urząd Statystyczny (GUS) – Biuletyn statystyczny 2024/2025.
- Raport „Sytuacja mleczarstwa w Polsce” – Związek Polskich Przetwórców Mleka.
- Dane Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące handlu zagranicznego.
- Mordor Intelligence (Buttermilk Market Size & Share 2025).
- IndexBox: Global Buttermilk and Buttermilk Powder Market Report 2026.
- https://www.fortunebusinessinsights.com/buttermilk-market-110264
- GUS: Produkcja wyrobów przemysłowych w 2024 r.
- Tridge: Global Market Overview – Buttermilk 2024.
