Maślanki: Potencjał polskiej maślanki
Rynek maślanki
Polska zajmuje 5. miejsce w UE pod względem produkcji żywności. Skup mleka w Polsce w 2025 r. osiągnął 13,5 mld litrów, co daje stabilną bazę surowcową. Kategoria napojów fermentowanych, w tym maślanki, wykazuje stabilny wzrost wartościowy (CAGR ok. 3-4%). Polskie produkty mleczarskie trafiają głównie do Niemiec, Czech i Włoch. Maślanka coraz częściej znajduje odbiorców na rynkach azjatyckich i bliskowschodnich jako baza do napojów typu lassi, czyli tradycyjnego, orzeźwiającego napoju fermentowanego, wywodzącego się z Pendżabu w Indiach i Pakistanie.
Magdalena Wolska
główny technolog, Koło (OSM)
Maślanka jest fermentowanym napojem mlecznym, a jej historia zaczyna się wraz z początkiem wytwarzania masła. Przez długi czas była traktowana jako produkt uboczny, jednak współcześnie jest ceniona jako pełnowartościowy napój i stanowi ważny element diety w wielu krajach Europy.
Maślanka w kategorii pitnych napojów fermentowanych stanowi trzeci segment, tuż za kefirami i jogurtami pitnymi, niestety w ostatnim roku kategoria ta traci na rzecz pozostałych. OSM w Kole jest drugim producentem pod względem wolumenu w marce własnej maślanki naturalnej w Polsce. W latach 2021–2024 odnotowaliśmy systematyczny wzrost produkcji maślanki. W 2025 roku nastąpiła stabilizacja produkcji na poziomie zbliżonym do roku 2024. W naszej ocenie niska dynamika w ostatnim roku nie oznacza spadku potencjału rynkowego – świadczy raczej o osiągnięciu względnej równowagi popytu i podaży po okresie wcześniejszego wzrostu.
Współczesny rynek żywności charakteryzuje się rosnącym zainteresowaniem produktami naturalnymi, funkcjonalnymi oraz wspierającymi zdrowy styl życia. Maślanka z uwagi na jej wartości odżywcze świetnie wpisuje się w ten trend. Obecnie na rynku występuje w wielu wariantach smakowych, różnych gramaturach, opakowaniach kartonowych lub butelkach PET. W profilu nabywców maślanki największy udział mają emeryci oraz rodziny z dziećmi, dlatego opakowania 1 l cieszą się największą popularnością – jest to wersja najbardziej ekonomiczna i odpowiadająca codziennemu spożyciu w gospodarstwach domowych. Najpopularniejszą wersją smakową jest maślanka naturalna, którą charakteryzują niska zawartość cukru, właściwości probiotyczne oraz korzyści zdrowotne. W wersjach owocowych dominuje smak truskawkowy, malinowy i jabłkowy. Wielu producentów próbuje rozszerzać ofertę o nowe warianty smakowe, aby przyciągnąć nowych klientów, jednak ze względu na dużą zawartość cukru to rozwiązanie może się nie sprawdzić. Nasza firma w odpowiedzi na oczekiwania klientów w 2025 roku opracowała nową recepturę maślanki smakowej. Na początku tego roku wprowadziliśmy do sprzedaży Maślankę truskawkową, która charakteryzuje się obniżoną zawartością cukru i kalorii oraz bardziej wyrazistym smakiem w porównaniu do wcześniejszej maślanki owocowej.
Nowe trendy wskazują, że opakowania zaczynają pełnić coraz więcej funkcji, w tym ekologiczną, informacyjną oraz marketingową. Nasza firma już w 2020 roku wprowadziła do sprzedaży maślanki w kartonie niebielonym, o ograniczonym przetworzeniu surowca, które cieszyły się pozytywnym odbiorem klientów. W ostatnim czasie rozwija się trend „on-the-go”, nastawiony na opakowania mniejsze, poręczne, łatwe do otwierania i bezpośredniego picia, głównie są to butelki PET o mniejszych pojemnościach. Ten format w naszej ocenie jest mniej ekonomiczny w przeliczeniu na litr produktu oraz może wiązać się z większą ilością opakowań jednostkowych, dlatego sukcesywnie rozwijamy ofertę napojów fermentowanych w szarym, naturalnym kartonie, głównie w wersji 1 l oraz 0,5 l. Obecnie konsumenci podczas zakupów stoją przed wieloma wyborami, jednym z nich jest wybór pomiędzy aspektami ekonomicznymi i środowiskowymi a wygodą użytkowania produktu. Prawdopodobnie oba podejścia będą współistnieć, ale będą dotyczyć różnych sytuacji konsumpcyjnych i segmentów rynku.
Maślanka pozostaje produktem o dużym potencjale rozwoju. Odpowiedź na trendy zdrowotne, ograniczenie cukru oraz rozwój opakowań zrównoważonych mogą w kolejnych latach przyczynić się do ponownego wzrostu dynamiki sprzedaży tej kategorii.
Innowacje w kategorii
Maślanki to pole do ciekawych innowacji produktowych. W analizowanym okresie (2025/2026 r.) wśród zauważalnych trendów na czoło wysuwa się m.in. produkcja maślanek bez laktozy, wdrażanie produktów funkcjonalnych, uatrakcyjnianie smaku o nuty egzotyczne i sezonowe oraz silny trend czyszczenia etykiet.
W związku z zainteresowaniem konsumentów wyrobami dla osób z nietolerancjami pokarmowymi rośnie produkcja maślanek bez laktozy. Przykładem takiego produktu jest Maślanka Mrągowska bez laktozy Mlekpol (SM), maślanka bez laktozy od fińskiej firmy Maitokolmio czy Arla.
Ciekawie rozwijającym się trendem są maślanki o egzotycznych i sezonowych smakach. Wyraźnie widać, że obok tradycyjnych owoców (truskawki, brzoskwini) producenci sięgają po połączenia typu cytryna–imbir czy mango. Ciekawym trendem zdaje się rozwój smaków inspirowanych kuchnią regionalną. Przykładem jest próba wprowadzania lokalnych i tradycyjnych smaków, w tym przypraw lub specyficznych regionalnych wariantów (np. maślanka Kathiyawadi w Indiach). W dalszym ciągu wyraźnie widać zainteresowanie trendem clean label.
Najnowsze dokonania przekształcają maślankę z niszowego składnika wypieków w wartościową żywność funkcjonalną. Istotną współczesną innowacją jest użycie maślanki zamiast mleka w lodach, wykorzystując jej wysokie stężenie lipidów polarnych i składników błony globulek tłuszczu mlecznego (MFGM). Te naturalnie występujące składniki działają jako stabilizatory i emulgatory, umożliwiając uzyskanie lepszej, bardziej kremowej konsystencji bez dodatków chemicznych.
Kolejnym pomysłami są innowacyjne, zrównoważone formuły bogate w składniki odżywcze, np. z dodatkiem spiruliny, w celu uzyskania funkcjonalnej maślanki o wyższej zawartości białka, antyoksydantów i wzmocnionym wzroście probiotyków.
Rozwój sproszkowanej maślanki fermentowanej o długim okresie przydatności do spożycia rozwiązał problem krótkiego terminu przydatności do spożycia i mniejszej ilości odpadów, dzięki czemu maślanka stała się podstawowym produktem do pieczenia.
W nadchodzących latach innowacje w zakresie maślanki będą w dużej mierze opierać się na połączeniu zdrowia, wygody i funkcjonalności, ze szczególnym naciskiem na warianty probiotyczne, o długim terminie przydatności do spożycia i w proszku, aby sprostać globalnym wymaganiom. Na rynku obserwuje się znaczącą zmianę w kierunku produktów wzbogaconych i o czystej etykiecie, zwłaszcza w regionie Azji i Pacyfiku, który jest liderem pod względem spożycia.
Innowacje w zakresie składników proszkowych
Nowe, wysokiej czystości maślanki w proszku są wprowadzane na rynek piekarniczy i przekąsek, aby poprawić smak, konsystencję i wydłużyć okres przydatności do spożycia. Innowacja w technologii proszku obejmuje mikrokapsułkowanie w celu poprawy rozpuszczalności, konsystencji i odczuć smakowych w mieszankach instant. Obserwuje się silną tendencję do produkcji 100% naturalnego proszku maślankowego bez dodatków, zarówno do użytku przemysłowego, jak i konsumenckiego.
Opakowania
Innowacje w zakresie opakowań oraz nowych formatów stanowią szeroki zakres zainteresowań zarówno producentów opakowań i wyrobów gotowych, jak i konsumentów. Należą do nich aseptyczne napełnianie pozwalające na uzyskanie maślanki o dłuższym okresie przydatności do spożycia i świeżym smaku. Bardzo szybko rozwija się także rynek opakowań typu convenience.
Jednym z trendów stał się rozwój opakowań aseptycznych i ekologicznych (eco-focus). Branża przechodzi na ekologiczne, elastyczne, stojące torebki, aby zmniejszyć koszty wysyłki i wpływ na środowisko. Widoczne jest także przejście na opakowania z recyklingu (rPET) oraz redukcja masy plastiku w zakrętkach.
Kolejną koncepcją jest wdrażanie pojedynczych porcji produktu w opakowaniach typu ready-to-drink (RTD). Popularne staje się rozszerzenie oferty maślanek w butelkach lub kartonikach w formatach on-the-go). Kartoniki są kojarzone ze świeżością, a komunikacja „alu-free” wspiera oczekiwania prośrodowiskowe.
Globalny rynek maślanki
Warto zauważyć, że światowy rynek maślanki w coraz większym stopniu ewoluuje w stronę adaptacji z prostego, tradycyjnego składnika w funkcjonalny produkt wysokiej jakości.
W 2025 r. globalny rynek maślanki (łącznie płynnej i w proszku) osiągnął wartość około 3,42 mld USD. Prognozuje się, że do 2034 r. wzrośnie do poziomu 6,2 mld USD, przy średniorocznym tempie wzrostu (CAGR) na poziomie 6,8%. Warto jednak dodać, że dostępne są źródła, które podają znacznie wyższe dane liczbowe bazując na innej definicji produktu lub wliczając tu obrót hurtowy.
Maślanki dzielą się na płynne i w proszku. Maślanka płynna dominuje na rynku (ponad 65% udziału), głównie dzięki bezpośredniej konsumpcji jako napój prozdrowotny oraz wykorzystaniu w gastronomii. Z kolei maślanka w proszku jest kluczowym składnikiem przemysłowym stosowanym w piekarnictwie, przemyśle cukierniczym oraz przy produkcji lodów.