Przemysł

Dział Przemysł powstaje we współpracy Forum Mleczarskie Biznes z Przeglądem Mleczarskim.

W tym numerze chciałam przybliżyć Państwu wiedzę z zakresu prawa cywilnego regulującego zawieranie umów w ogóle a umowy dostaw w szczególności.

W I części opracowania (Przegląd Mleczarski 2010, 11, s. 42) omówiono zmiany przepisów prawa w zakresie substancji dodatkowych nałożone wymaganiami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. sprawie dodatków do żywności.

Nowoczesny kanał dystrybucji jakim są sieci handlowe dla większości producentów jest bardzo atrakcyjną metodą dotarcia ze swymi produktami do olbrzymiej rzeszy klientów.

Wielokrotnie podczas szkoleń spotykam się z opiniami dostawców sieci, którzy uważają, iż ich pozycja negocjacyjna jest zdecydowanie słabsza i wszystkie zapisy w umowach dostaw są dla nich niekorzystne – ale chcąc nie chcąc godzą się na nie – często nawet nie próbują podjąć negocjacji.

Coraz więcej osób cierpi na różnego rodzaju alergie. Szacuje się, że problem alergii pokarmowych dotyczy około 3% osób dorosłych oraz 6-8% dzieci. Czym jest więc alergia pokarmowa i dlaczego stanowi zagrożenie dla konsumentów?

Zadaniem homogenizacji jest otrzymanie jednorodnego produktu. Głównym efektem procesu homogenizacji jest rozerwanie kuleczek tłuszczowych i powstanie mniejszych, które minimalizują efekt podstoju tłuszczu.

Pompy i zawory są podstawową częścią składową systemów transportu rurowego. Pompy stosowane do transportu produktów spożywczych nie mogą mieć przestrzeni martwych, krzywizn o małym promieniu i nagłych zmian światła kanału.

W segmencie nabiałowym trwa wypieranie folii i polistyrenu przez karton i tworzywa sztuczne typu PET. Ofiarą kartoników i PET padła folia stosowana do pakowania mleka oraz fermentowanych napojów mlecznych.

Wiele gatunków mikroorganizmów występujących w przemyśle mleczarskim pochodzi z surowca i otoczenia procesów produkcyjnych. Mogą one zaburzać procesy technologiczne, powodować wady produktów mleczarskich oraz stwarzać niebezpieczeństwo dla zdrowia konsumenta.

Dzięki systemowi HACCP dobrze wiemy, że zapewnienie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa zdrowotnego żywności, w praktyce oznacza konieczność zapanowania nad trzema podstawowymi typami zagrożeń, jakimi są zanieczyszczenia mikrobiologiczne, chemiczne i fizyczne.

Ochrona zdrowia publicznego, ogromne straty ponoszone w wyniku produkcji żywności zagrażającej zdrowiu konsumenta spowodowały, że nastąpił wzrost zainteresowania bezpieczeństwem żywności.

Pasteryzatory są to urządzenia należące do wymienników ciepła, które działają na zasadzie wymiany ciepła między płynami o różnej temperaturze. Ogólnie, ze względu na sposób wymiany ciepła, pasteryzatory dzieli się na przeponowe i bezprzeponowe.

Początki systemu HACCP sięgają przełomu lat 60. I 70. w USA. Jego koncepcja została opracowana przez Pillsbury Company na zlecenie NASA oraz US ANL.

Do najczęściej stosowanych procesów membranowych opartych na różnicy ciśnień należą odwrócona osmoza (ang. reverse osmosis, RO), nanofiltracja (NF), ultrafiltracja (UF) i mikrofiltracja (MF). Podstawową korzyścią z procesów membranowych w porównaniu z tradycyjnymi technikami separacji jest fizyczny proces rozdziału bez konieczności stosowania przemian fazowych oraz możliwość zachowania pożądanych fizycznych i chemicznych cech kluczowych składników żywności.

Stevia rebaudiana jest rośliną z rodziny astrowatych pochodzącą z Ameryki Południowej (a dokładniej, z Paragwaju i Brazylii), gdzie od setek lat jest stosowana jako ziele, m.in. do leczenia otyłości i nadciśnienia tętniczego.

Walidacja czyszczenia czyli jak uzyskać obiektywny dowód, że wdrożona metoda czyszczenia jest skuteczna. Procesy czyszczenia i dezynfekcji są operacjami o kluczowym znaczeniu dla jakości i bezpieczeństwa zdrowotnego żywności.

Głównym działem i sercem każdego zakładu mleczarskiego jest aparatownia. W miejscu tym znajdują są przede wszystkim urządzenia i wyposażenie tworzące linię produkcyjną do mechanicznej i termicznej obróbki mleka.

Każdy konsument, czy to wybierający produkty klasy premium, czy też produkty z niższej półki cenowej oczekuje, że przy każdym zakupie otrzyma bezpieczny i dobry jakościowo produkt. Producenci wyrobów pochodzenia mlecznego doskonale wiedzą, że niepowodzenie w zapewnieniu właściwej higieny linii technologicznej bezwzględnie odbije się na jakości produkowanych przez siebie wyrobów, uniemożliwi utrzymanie pożądanej wydajności linii, a czasami wręcz zagrozi ciągłości produkcji.

Metody prodkcji serów tworzące unikalny smak powstału przed kilka tysięcy lat. Obecnie produkowanych jest ponad 4 tysiące rodzajów serów.

W odróżnieniu od innych tłuszczów naturalnych tłuszcz mlekowy charakteryzuje się bardzo dużym zróżnicowaniem składu – ok. 400 różnych kwasów tłuszczowych. Dominują (60-65%) KT nasycone: długołańcuchowe oraz krótko- i średniołańcuchowe.

Ważną pozycję obok walorów smakowo zapachowych zajmuje także tekstura masła. Pojęcie to obejmuje pełny opis ich właściwości reologicznych i makrostrukturalnych. Uznaje się ją także za jeden z głównych wyróżników jakościowych wielu produktów mleczarskich

Dla zobrazowania struktury zapotrzebowania na energię elektryczną w rzeczywistej instalacji chłodniczej prezentujemy dane układu pracującego na potrzeby komór mroźniczych o kubaturze 18 000 m3 oraz utrzymywanej w komorze temperaturze -35°C. Obliczono zapotrzebowanie mocy chłodniczej na poziomie około 170kW.

Przy stale rosnących cenach energii elektrycznej oraz wrzawie ekologicznej, coraz większym zainteresowaniem cieszą się alternatywne źródła energii. Do instalacji przy zakładach mleczarskich szczególnie nadają się biogazownie.

Stan zdrowia mieszkańców najbogatszych krajów świata jest najlepszym dowodem na to, że lansowane od około 50 lat zalecenia dietetyczne nie sprzyjają zdrowiu, a wręcz przeciwnie. Zastanawiający jest fakt, dlaczego dietetycy przyjęli założenie, że zdrowe są tylko tłuszcze roślinne.

Masło jest w dalszym ciągu bardzo ważnym produktem mleczarskim. W związku z gwałtownym rozwojem nowych technologii produkcji tłuszczów stołowych i pojawieniem się na rynku nowych marek jego jakość odgrywa więc niebagatelną rolę w kształtowaniu pożądanych preferencji konsumenckich.

Wielu przetwórców mleka od pewnego czasu zastanawia się nad inwestycjami zagospodarowanie odpadów poprodukcyjnych (w tym serwatki) na cele energetyczne np. produkcja biogazu.

Zagospodarowanie powierzchni magazynowej jest dość skomplikowanym procesem decyzyjno-organizacyjnym. Pierwszym problemem, na który napotyka kadra kierownicza przedsiębiorstwa inwestującego w budowę magazynu, jest zaplanowanie rozmieszczenia obszarów występujących w magazynie.

Sery typu cottage, zwane także serami ziarnistymi, są zaliczane do bardzo licznej grupy serów twarogowych. Ich technologia pochodzi ze Stanów Zjednoczonych gdzie ich produkcja rozwinęła się na bardzo dużą skalę, obecnie są także bardzo popularne w krajach Unii Europejskiej.

Rozwój wiedzy w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego, stopniowe wyczerpywanie się światowych zasobów ropy naftowej – surowca do produkcji klasycznych tworzyw sztucznych, a także problemy techniczne i ekonomiczne związane z recyklingiem odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych, skłoniły naukowców do poszukiwań alternatywnych źródeł materiałów.

Po przedstawieniu ogólnej sytuacji w produkcji, spożyciu mleka i przetworów mlecznych na Ukrainie oraz pokazaniu ogólnej sytuacji na poziomie gospodartw mlecznych na Ukrainie w części pierwszej artykułu (poprzedni numer), w tej części poruszone zostaną następujące zagadnienia: sytuacja w przetwórstwie mleka na Ukrainie, handel zagraniczny produktami mlecznymi oraz prognozy rozwoju rynku mleka na Ukrainie w 2009 roku.

Wyroby mleczarskie stanowią szeroką, atrakcyjną i zróżnicowaną gamę produktów o wysokiej jakości, wartości odżywczej oraz różnej trwałości. Wzrastające w ostatnich latach zainteresowanie żywnością wzbogaconą w składniki odżywcze, bioaktywne, funkcjonalne, korzystnie wpływające na stan zdrowia i samopoczucia, a także obniżające ryzyko chorób serca oraz układu krążenia kształtują obecne trendy w opracowywaniu nowych produktów.

Jak należy ocenić kondycję branży przetwórstwa spożywczego w tym mleczarstwa jeżeli zadeklarowano w przeciągu zaledwie 5 dni roboczych aż 444 inwestycji za rekordową wartość prawie 3 mld złotych. Pomimo dużej niepewności co do wniosków złożonych w ubiegłym roku (nadal niewiele podpisanych umów), terminu i zasad składania oraz nikłej kampanii informacyjnej jeszcze raz przetwórcy udowodnili że są w stanie skutecznie wchłonąć prawie każde ilości środków pomocowych.

Częstym pytaniem z jakim spotykamy się podczas modernizacji systemów chłodzenia w zakładach mleczarskich jest możliwość poprawienia parametrów pracy układu. Gdy instalacja osiąga już projektowaną i oczekiwaną wydajność, jest bezpieczna w eksploatacji chcemy poprawić jej efektywność ekonomiczną.

Produkcja i przetwórstwo mleka jest z jednym z ważniejszych działów ukraińskiej gospodarki żywnościowej. W latach 2006-2008 stanowiła ona 35-40% wartości globalnej produkcji zwierzęcej i blisko 15% globalnej produkcji rolniczej.

W Polsce produkuje się rocznie prawie 12 mld litrów mleka. Produkcja ta na przestrzeni ostatnich lat utrzymuje się na zbliżonym poziomie.

Produkty mleczarskie ze względu na swój złożony skład, a także różne metody wytwarzania mają złożone właściwości reologiczne. Wśród nich można znaleźć zarówno typowe płyny jak i ciała stałe.

Celem produkcji serowarskiej jest wydzielenie z mleka, białek i tłuszczu, zagęszczenie ich i uformowanie w charakterystyczny typowy kształt. W procesie produkcji następują złożone przemiany biochemiczne, które zmieniają korzystnie składniki mleka, dając produkt bardziej strawny i bardziej trwały. Powodzenie otrzymania produktu o właściwych i akceptowalnych cechach zależy od wielu czynników. Jednym z nich jest zawartość chlorku sodu, czyli soli.

Współczesne technologie produkcji mleka w gospodarstwie nie pozostawiają wątpliwości co do zasad postępowania: w ciągu dwóch godzin od zakończenia udoju mleko musi zostać schłodzone do temperatury 6-8°C i przechowywane w temperaturze 4-6°C do czasu jego odbioru od producenta.

Inwestycje w nowe rozwiązania technologiczne, czy modernizacje dotychczas wykorzystywanych linii produkcyjnych są niezbędne w większości firm zajmujących się produkcją spożywczą. Zmiany takie wymusza silna konkurencja, szybki postęp technologiczny jak również rosnące wymagania związane z ochroną środowiska. Aby sprostać konkurencji i utrafić w gust potencjalnego nabywcy, producenci zmuszeni są inwestować w nowoczesne systemy produkcji, mieszania, pakowania czy zarządzania produkcją.

Biogazownie produkowały energię z powodzeniem już w XIX w. lecz jako doskonałe źródło energii w Europie docenione zostały dopiero w latach 80. ubiegłego stulecia. Liderami w Europie w wytwarzaniu biogazu są Niemcy i Wielka Brytania, które łącznie wytwarzają niespełna 70% całkowitej produkcji UE. W 2007 Polska odpowiadała za nieco ponad 1% produkcji biogazu w skali europejskiej. Od 2006 produkcja biogazu w kraju oparta jest głownie na biogazie z osadów ściekowych, a w drugiej kolejności- wysypisk śmieci. Od 2008 zauważalny jest też wzrost zainteresowania biogazowniami w rolnictwie. Według dostępnych prognoz produkcja biogazu w Polsce, wynosząca ok. 62,5 ktoe w 2006 r. w 2010 wyniesie ok. 150 ktoe.

Omawiane w poprzednich artykułach problemy dotyczyły w znacznej mierze zagadnień związanych z wytwarzaniem w mleczarniach tzw. „wody lodowej”. Drugim, równie istotnym problemem jest schładzanie i przechowywanie produktów w komorach o określonych warunkach klimatycznych.

Każdego dnia jesteśmy bombardowani informacjami o kryzysie, spowolnieniu gospodarczym, wzroście bezrobocia, bankructwach, złej kondycji banków, braku akcji kredytowej, rezygnacji z inwestycji. Należy zadać sobie pytanie jak w tej sytuacji wygląda możliwość finansowania inwestycji w przetwórstwie spożywczym, przetwórstwie czy handlu hurtowym produktami mlecznymi z udziałem dotacji unijnych. Postaramy się w tym odcinku cyklu „Dotacje w praktyce” rozwiać niektóre wątpliwości dotyczące finansowania inwestycji.

Po prawie półrocznym oczekiwaniu na akredytację Działania 123 „Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej” rozpoczęła się żmudna weryfikacja wniosków złożonych na przełomie kwietnia i maja 2008 r. Jak przebiega ten proces oraz główne problemy z tym związanie opisujemy poniżej. Wraz z wdrażaniem rozpoczęły się przygotowania do następnej tury przyjmowania wniosków.

Produkty mleczne powinny być uwzględniane w codziennej urozmaiconej i zrównoważonej diecie ze względu na wartość odżywczą oraz swoje walory smakowe. Rozpoznanie tych cech i właściwości przez konsumentów jest możliwe dzięki informacjom zamieszczanym przez producentów na opakowaniach i etykietach.

Wiele z pośród małych i średnich zakładów mleczarskich posiada instalacje chłodnicze budowane w latach 70-tych i 80-tych. Zdarza się, iż podczas trzydziestoletniej eksploatacji układu chłodzenia, nie podejmowano większych prac modernizacyjnych. W rezultacie stan instalacji budzi zastrzeżenia zarówno z powodu bezpieczeństwa pracy jak i opłacalności eksploatacji.

Urządzenie chłodnicze realizuje podstawowe zadanie jakim jest obniżenie temperatury cieczy lub gazu wskutek odparowania czynnika chłodniczego. Do tego, by zrealizować obieg chłodniczy niezbędny jest określony nakład energii. Nakład ten z punktu widzenia ekonomii oznacza określony koszt. Celem racjonalnego projektowania oraz użytkowania instalacji chłodniczej jest optymalizacja ponoszonych kosztów w aspekcie czasu i oczekiwanego rezultatu.

Eksploatacja instalacji chłodniczej wymaga wiedzy i doświadczenia. Niezależnie od stopnia zautomatyzowania układu, niezbędny jest fachowy nadzór. Niestety, specjalistów brakuje zarówno na etapie projektowania, wykonania i obsługi instalacji przemysłowych.

Obecność w instalacji chłodniczej powietrza i innych gazów trudnoskraplających się prowadzi do wzrostów ciśnienia skraplania i w konsekwencji zmniejszenia wydajności układu, zwiększenia zużycia prądu elektrycznego oraz zużycia sprężarek.

W latach 1980-2000 zamieściłem w „Przeglądzie Mleczarskim” serię artykułów kierujących uwagę czytelników na potrzebę „racjonalizacji” gospodarki energią i środowiskiem w mleczarstwie. Przez racjonalizację rozumiemy takie postępowanie naszych mleczarzy, które pozwala osiągnąć efekty lepsze od wcześniej uzyskiwanych.

Wielu inwestorów ze względu na złożoność postępowania lub poddając się krążącym mitom o dużych trudnościach w rozliczeniu robót budowlanych lub remontowych specjalnie częstokroć omija te roboty ograniczając inwestycje tylko i wyłącznie do zakupów maszyn i urządzeń czy środków transportu. Powszechnie uważa się że roboty budowlane z udziałem dotacji są niezbędne tylko przy dużych inwestycjach ale okazuje się że nawet remontując np. kotłownię, modernizując wieżę suszarniczą lub montując większą maszynę gdzie zachodzi konieczność usadowienia maszyny na specjalnym murowanym podeście należy sporządzić prawidłowe kosztorysy inwestorskie.

Wybór dostawców jest jednym z najtrudniejszych elementów kompletacji wniosku o dotację. Obok wyboru ewentualnych wykonawców inwestycji opartego na sporządzonym prawidłowo kosztorysie inwestorskim jest to czynność stwarzająca inwestorom najwięcej pracy i co zrozumiałe powoduje najwięcej pomyłek.

Od ponad piętnastu lat właścicielom gospodarstw mlecznych na świecie oferowane są urządzenia przystosowane do pełnej automatyzacji doju krów. Z możliwości wyposażenia w instalację robota udojowego skorzystało na świecie już kilka tysięcy gospodarstw, zarówno Europie jak i na innych kontynentach.

Powszechnie znane jest powiedzenie, iż nie ma idealnego czynnika chłodniczego. Nie jest to tylko pusty slogan. Choć faktycznie trudno wskazać najlepszy spośród wszystkich, to jednak nie dlatego, iż są one porównywalnie dobre, ale z powodu bardzo zróżnicowanych realizowanych zadań.

Aby dowiedzieć się czy w nowym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich można skutecznie ubiegać się o dofinansowanie planowanych inwestycji należy wpierw dokonać tzw. Preselekcji czyli wstępnej oceny skuteczności czy inaczej – audytu wstępnego.

W poprzednich numerach poruszaliśmy wybrane problemy z zakresu chłodzenia w zakładach mleczarskich. Podstawowym zadaniem, nie tylko w fazie projektowania nowej instalacji, ale także modernizowania istniejącej jest docelowy kształt systemu chłodzenia. W ten sposób ułatwia się przygotowanie długofalowej strategii zakładu. W niniejszym artykule ukażemy kilka podstawowych rozwiązań stosowanych w zakładach mleczarskich wraz z kryteriami doboru poszczególnych rozwiązań.

Biofilm to wyspecjalizowane, złożone struktury żywych komórek drobnoustrojów – zazwyczaj bakterii – zanurzonych w śluzowej otoczce (hydrożelu). Warunkiem powstania biofilmu jest ciągły kontakt z wodà (lub innym wilgotnym środowiskiem). Może on tworzyć się prawie na każdej powierzchni i na różnych materiałach.

Lata 2006-2007 upłynęły na wdrażaniu coraz ciekawszych koncepcji opakowań do produktów mlecznych płynnych jak i tych o konsystencji stałej. Po zastoju z 2008 roku i zapowiedziach odnośnie do kryzysu w 2009 roku trudno liczyć na bardziej aktywne wdrażanie nowoczesnych i funkcjonalnych opakowań w polskim mleczarstwie. Dla niektórych firm opakowaniowych może to stać się problemem, gdyż inne źródła ich przychodów maleją.

Leasing, choć pozwala nie angażować środków własnych w zakup środków trwałych, wciąż nie cieszy się dużą popularnością wśród polskich firm mleczarskich. Dotyczy to zwłaszcza finansowania zakupu maszyn, urządzeń i wszelakich nieruchomości. Wynika to głównie z braku wiedzy lub przekonania do alternatywnych form inwestowania, ale także z lęku w kontekście niestabilnej sytuacji rynkowej i niskiej rentowności produkcji. Tymczasem leasing to nieporównywanie prostsza i tańsza forma finansowania inwestycji ,aniżeli kredyt bankowy. W przypadku tego ostatniego trzeba wykazać się przecież zdolnością kredytową oraz przejść skomplikowane procedury weryfikacyjne. Przy rozlicznych inwestycjach może się przecież okazać, że bank nie udzieli już kolejnego kredytu.